Επιμνημόσυνος λόγος του ευρωβουλευτή του ΔΗΚΟ κ. Κώστα Μαυρίδη στο μνημόσυνο των πεσόντων Νιοιχωριτών, στον ιερό ναό Αγ. Χαραλάμπους, στις 13 Σεπτεμβρίου 2026
13 Σεπτεμβρίου 2026

Το Νέο Χωρίο Κυθρέας είναι το πρώτο χωριό στο οποίο μπήκαν οι Τούρκοι εισβολείς μετά την κατάρρευση της γραμμής της Μιας Μηλιάς στην Β’ Φάση της εισβολής το 1974. Αυτό εξηγεί το θλιβερό προνόμιο να έχει με βάση την αναλογία πληθυσμού, τους πιο πολλούς νεκρούς της τουρκικής εισβολής με σύνολο πεσόντων και δολοφονηθέντων 74. Από αυτό το σύνολο, στα πεδία της μάχης έπεσαν οκτώ, από τους οποίους δύο ακόμη αγνοούνται κι από υπόλοιπα θύματα ταυτοποιήθηκαν και τάφηκαν 37, ενώ δεν βρέθηκαν 29, συν οι δυο αγνούμενοι στρατεύσιμοι, σύνολο 31. Κι όλοι γνωρίζουμε ότι έγινσν φτικτά εγκλήματα με δολοφονίες πσιδιών, νέων, γερόντων, βιασμοί και φρικαλεότητες που θάφτηκαν στο σκοτάδι της τότε εποχής...

Μετά την ονομαστική αναφορά όλων ανεξαιρέτως στην επιμνημόσυνο δέηση, που σε αρκετές περιπτώσεις είναι μέλη της ίδιας οικογένειας, θα περιοριστώ σε μια σύντομη ονομαστική αναφορά σε όσους έπεσαν στα πεδία των μαχών όπου οι προσωπικές τους περιστάσεις συγκλονίζουν και μας κάνουν περήφανους:

Κώστας Λαμπρίας, έφεδρος και νυμφευμένος με ένα γιο 7 χρονών. Με την έναρξη της τουρκικής εισβολής Ιούλιο του 1974, κατατάσσεται στην ΕΦ και λαμβάνει μέρος στην επιχείρηση στην περιοχή Σακκάρια (Αμμόχωστο) κατά τουρκικών στόχων. Ενώ η μάχη εμαίνετο, άκουσε Δόκιμο Έφεδρο Αξιωματικό να καλεί σε βοήθεια λόγω σοβαρού τραυματισμού του. Ο Λαμπρίας ορμά μέσα στην αντάρα της μάχης, τον σηκώνει και τον μεταφέρει προς τα πίσω μέσα σε κόλαση του πυρός και τον διασώζει κι είναι σήμερα μαζί μας εδώ. Αλλά μια σφαίρα Τούρκου ακροβολιστή κτύπησε στην κοιλιά θανάσιμα τον ήρωα πλέον Κώστα Λαμπρία.

Γιώργος Χατζηγιάννης, έφεδρος και νυμφευμένος με ένα κοριτσάκι ενός έτους που χρόνια λαχταρούσε να αποκτήσει. Κι όμως, αφήνει την οικογένεια του και κατατάσσεται στο 398 ΤΠ στην περιοχή Τζιάος όπου θεάθηκε τελευταία φορά αρχές Αυγούστου 1974. Έκτοτε παρέμεινε αγνοούμενος και εντοπίστηκε τυχαία από ένα Τουρκοκύπριο γεωργό σε ομαδικό τάφο μαζί με 4 άλλους έφεδρους στρατιώτες στην ίδια περιοχή. Τα οστά του έδειξαν ότι ο θάνατος του προήλθε από κτύπημα όλμου στο θώρακα στην μάχη.

Κώστας Κωνσταντινίδης, νυμφευμένος με δύο παιδιά και με την γυναίκα του έγκυο το τρίτο τους παιδί, αλλά το καθήκον στην πατρίδα υπερτερεί. Στις 13 Αυγούστου του 1974, η γυναίκα του και τα παιδιά του τον επισκέφθηκαν στο φυλάκιο όπου υπηρετούσε και την επομένη μέρα, η οικογένεια του εγκαταλείπει την περιοχή και σώζεται μέσα από τις φλόγες, ενώ τον Οκτώβρη του 1974 γεννιέται το τρίτο του παιδί, με τον πατέρα αγνοούμενο. Μετά από 35 χρόνια, βρέθηκε σ’ ένα χωράφι μαζί με άλλους δολοφονηθέντες. Τα οστά κατέδειξαν ότι ο θάνατός του προήλθε από δολοφονία με δύο σφαίρες στο κρανίο από κοντινή απόσταση, από πάνω προς τα κάτω.

Γιάννης Παπαγιάννης, ένας λεβεντονιός όλο όνειρα επέστρεψε Κύπρο απο τις σπουδές του στο Λονδίνο τρεις ημέρες πριν τις έναρξη της τουρκικής εισβολής. Εξαρχής στις 20 Ιουλίου 1974 επιλέγει να καταταχτεί στην μονάδα του ως έφεδρος. Στις 14 Αυγούστου, μετά που έσπασε η αμυντική γραμμή της Μιας Μηλιάς, βρισκόταν με άλλους συμπολεμιστές του έξω από το Τζιάος. Πολλά μάθαμε από τις γνωστές φωτογραφίες Τούρκου ανταποκριτή που καταδεικνύουν ότι ο ήρωας και αγνοούμενους για δεκαετίες, αυτός ο λεβέντης και πατριώτης, δολοφονήθηκε μετά το πέρας της μάχης και ρίχτηκε με άλλους σε πηγάδι... Κι όταν ακέφτομαι αυτό τον λεβεντονιό, διερωτώμαι Θεέ μου, πως χώρεσε τόση λεβεντιά σ' ένα πηγάδι...Η κηδεία του έγινε δεκαετίες αργότερα.

Σάββας Αποστολίδης : Κληρωτός στρατιώτης του Μηχανικού 19 χρονών. Στις 5 Αυγούστου 1974, εν καιρώ εκεχειρίας, ο λόχος του, ανέλαβε αποστολή την ναρκοθέτηση στην περιοχή Λαπήθου-Καραβά για να αποκοπεί η προέλαση των Τούρκων και για υποστήριξη σε άλλες δυνάμεις που αμύνονταν στην περιοχή. Το πρωί της 6ης Αυγούστου, όταν οι Τούρκοι απέκλεισαν την Λάπηθο, επιχείρησε με άλλους 29 συμπολεμιστές του να διασπάσει τον κλοιό των Τούρκων και να φθάσει δυτικότερα. Οι 30 αυτοί πολεμιστές του Μηχανικού, περικυκλώθηκαν και τα τεκμήρια δείχνουν ότι έδωσαν μάχη μέχρις εσχάτων. Χρόνια αργότερα τα οστά του Σάββα Αποστολίδη ταυτοποιήθηκαν και πέρασε στο πάνθεο των ηρώων.

Στέλιος Ορφανίδης, νυμφευμένος με καταγωγή από Κυθρέα. Με την εκδήλωση του Β' φάσης της τουρκικής εισβολής, εντάχθηκε σε Μονάδα Πυροβολικού και μαζί με τον λοχαγό του και ομάδα συμπολεμιστών του παρατάχθηκαν στην γραμμή άμυνας μεταξύ Μιας Μηλιάς και Νέου Χωρίου. Όταν έσπασε η γραμμή της Μιας Μηλιάς υποχώρησαν προς την Αμμόχωστο. Στις 17 Αυγούστου 1974 θεάθηκε για τελευταία φορά στο Τρίκωμο, όπου με άλλους στρατιώτες προσπαθούσαν να στήσουν ένα πυροβόλο. Έκτοτε αγνοούμενος και είναι ο τελευταίος που ταυτοποιήθηκε, περνώντας πλέον στους ήρωες..

Κωνσταντίνος Ευθυμίου και Γεώργιος Γιωργαλλή ήταν σύγαμπροι, δηλαδή νυμφεύτηκαν αδελφές. Ο Κ. Ευθυμίου υπηρέτησε στο πεζικό και συνελήφθη από τους Τούρκους στο δεύτερο γύρο της τουρκικής εισβολής στο χωριό Βώνη μαζί με άλλα 39 άτομα και από τότε αγνοείται.
Ο Γεώργιος Γιωργαλλή, όταν έγινε η τουρκική εισβολή προσέτρεξε ως έφεδρος να υπερασπιστεί την πατρίδα του. Στις 14 Αυγούστου 1974, μέρα της δεύτερης φάσης της τουρκικής εισβολής, βρισκόταν στο Τζιάος και από τότε είναι αγνοούμενος κι αυτός.
....
Μνημονεύουμε ακόμα σήμερα και τον Στέλιο Παναγή, γεμνημένο στην προσφυγιά με καταγωγή από το Νέο Χωρίο. Το 1996, υπηρετούσε σε φυλάκιο στην πράσινη γραμμή και με ανθρωπιστικά αισθήματα εισήλθε άοπλος στη νεκρή ζώνη για συνάντηση με Τούρκο στρατιώτη. Εκεί εντελώς πυροβολήθηκε εν ψυχρώ και τα τουρκικά φυλάκια παρεμπόδιζαν την προσέγγισή του από άνδρες της Ειρηνευτικής Δύναμης. Αυτή η απάνθρωπη τουρκική στάση, καθυστέρησε την μεταφορά του στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας κι ο Στέλιος Παναγή εξέπνευσε. Το 2009 το ΕΔΑΔ καταδίκασε την Τουρκία για την δολοφονία του Στέλιου...."